حج و بويژه آنچنان كه بيشتر روايات حكايت از آن دارند و اغلب محدثين و مورخين ترجيحش داده‌اند در مكه صورت گرفته و اين سه تن در مصر و شام و عراق تصميم به اجراى آن گرفته باشند و حتى ساعت نخستين روز نوزدهم يا هفدهم ماه رمضان را تعيين كرده باشند و معنايش اين است كه ميان طرح نقشه و اجراى آن حدود ده ماه فاصله افتاده باشد بر فرض صحت چنين نظرى - كه البته من دلايل بسيارى در بطلان آن دارم - هيچ بعيد نيست كه اين طرح ، با موافقت عمرو بن العاص و ابن الزبير و ديگر چشم دارندگان به خلافت ، صورت گرفته تا در مورد امام على و معاويه به اجرا درآيد و زمينه براى ديگران مهيا شود لذاست كه عمرو بن العاص بويژه در آن شب و بر خلاف شبهاى ديگر بيرون نمىرود . و بدون ترديد او چشم طمع به خلافت داشته و در « دومة - الجندل » نيز بنا به برخى روايات ، سعى كرده كه در تبانى با ابو موسى الاشعرى ، خلافت براى خود و پسرش عبد اللّه ، باشد در اين خصوص هيچ شگفتى وجود ندارد و از او همچنين نقشه و ايده‌اى بعيد نيست و توطئه بدين شكل طرح‌ريزى شده بود تا خود يا ديگرى مورد اتهام قرار نگيرد و به نظر من هيچ يك از كسانى كه تاريخ او و تاريخ ابن الزبير و نيز تاريخ آن دوره از مسلمانان و نيز حوادث موجود در آن را مورد بررسى و كنكاش قرار داده چنين چيزى را از او و امثال او از طمع‌كاران ، بعيد نخواهد دانست . ولى پژوهشگر در ميان منابعى كه ما در اختيار داريم نشانى از توطئه‌چينى بدين نحو يا - به نحوى كه بيشتر مورخين مدعى انجام گرفتنش هستند - نمىيابد زيرا همه جاى توطئه‌اى كه مورخين مدعى چيده شدنش هستند شگفت‌انگيز است و جاى سؤال دارد چه گردهم آمدن آن سه تن - كه نه از رهبران خوارج بودند و نه سرشناسان آن بشمار مىآمدند و نه از يك قبيله يا منطقه و مكانى بودند - به منظور چنين كار سترگى از اين دست هم بعيد و هم در نوع خود شگفت‌آور است . آنها چگونه در اين كار به يكديگر اعتماد كردند و چرا در اجراى نقشه اين همه تأخير روا داشتند و آن را از موسم حج تا اواخر رمضان سال بعد ، فاصله انداختند در آن شب عمرو بن العاص چرا خود به نماز نرفت و ديگرى را به نيابت از خويش روانه كرد ؟ و معاويه براى چه آن شب - آنچنان كه استاد احمد عباس از برخى روايات نتيجه گرفته‌اند - زره پوشيده به نماز رفت حال آنكه چنين كارى براى نماز ، سابقه نداشته است و رواياتى كه حكايت از مجروح شدن وى دارند متفقا بر آنند كه اين جراحت بسيار سطحى بوده و برخى نويسندگان نيز در اصل مجروح شدن ترديد دارند و برخى ديگر قاطعانه آن را نادرست مىدانند .